Mất điện do mưa lũ: 5 lưu ý khi sử dụng máy phát điện gia đình

Khi mưa lớn kéo dài, sự cố lưới điện có thể xảy ra đột ngột. Máy phát điện giúp duy trì đèn chiếu sáng, tủ lạnh, quạt, bơm nước hoặc một số thiết bị thiết yếu, nhưng việc vận hành vội vàng trong điều kiện ẩm ướt cũng làm tăng nguy cơ ngộ độc khí thải, điện giật, cháy nổ và hư hỏng thiết bị.

Dưới đây là 5 lưu ý quan trọng giúp gia đình sử dụng máy phát điện an toàn hơn khi mất điện do mưa bão, ngập úng.

1. Không đặt máy phát điện trong nhà hoặc khu vực kín

Động cơ chạy xăng hoặc dầu diesel sinh ra khí carbon monoxide (CO). Đây là loại khí không màu, không mùi nhưng có thể gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, lú lẫn, bất tỉnh và tử vong nếu tích tụ trong không gian kín.

Không vận hành máy phát điện trong phòng, gara, hành lang, cầu thang, tầng hầm, kho kín hoặc ban công bị che kín, kể cả khi đã mở cửa. Quạt thông gió hoặc cửa mở không bảo đảm loại bỏ hết khí CO.

Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), máy phát điện di động nên đặt ngoài trời, cách cửa sổ, cửa ra vào và cửa thông gió hơn 20 feet, tương đương khoảng 6 mét. Hướng ống xả phải quay ra xa nhà và xa khu vực có người sinh hoạt.

Nếu người trong nhà xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc mệt bất thường khi máy đang chạy, cần tắt máy nếu có thể thực hiện an toàn, đưa mọi người ra nơi thoáng khí và gọi hỗ trợ y tế. Không quay lại khu vực nghi có khí CO cho đến khi được xác định an toàn.

2. Đặt máy ở nơi khô ráo, cao hơn mực nước và có mái che phù hợp

Nước mưa và nền ngập làm tăng nguy cơ điện giật, chập điện và hỏng đầu phát. Nên đặt máy trên nền chắc chắn, bằng phẳng, cao hơn khu vực có khả năng ngập; tránh vũng nước, rãnh thoát nước, mép ao hoặc vị trí nước có thể dâng nhanh.

Nếu cần che mưa, hãy dùng mái che chuyên dụng có các mặt thông thoáng để tản nhiệt và thoát khí thải. Không phủ bạt trực tiếp lên máy khi đang hoạt động và không đặt máy trong hộp kín tự chế. Động cơ cần đủ không khí làm mát; che kín có thể gây quá nhiệt hoặc làm khí CO tích tụ.

• Không chạm vào máy, ổ cắm hoặc dây điện khi tay ướt.
• Không vận hành máy khi ổ cắm, dây dẫn hoặc thân máy đang bị ngấm nước.
• Không để trẻ em và vật nuôi lại gần khu vực vận hành.
• Thực hiện nối đất theo hướng dẫn của nhà sản xuất và phương án của thợ điện có chuyên môn.

Nếu nước bắt đầu dâng vào vị trí đặt máy, không cố lội qua vùng ngập để tiếp cận máy khi chưa chắc chắn an toàn điện. Ưu tiên ngắt tải và dừng máy từ vị trí an toàn; chỉ di chuyển sau khi máy đã nguội.

3. Không đấu điện ngược từ máy phát vào ổ cắm trong nhà

Một lỗi rất nguy hiểm là dùng dây có hai đầu phích cắm để đưa điện từ máy phát vào ổ điện trong nhà. Cách làm này có thể đẩy điện ngược lên lưới điện, gây điện giật cho nhân viên sửa chữa điện, người xung quanh và chính người sử dụng. Nó cũng có thể làm hỏng máy phát hoặc thiết bị khi điện lưới được khôi phục.

Để cấp điện cho cả hệ thống trong nhà, cần có tủ chuyển nguồn hoặc bộ chuyển mạch được thiết kế đúng kỹ thuật, có liên động để không thể đóng đồng thời điện lưới và điện máy phát. Việc lắp đặt nên do thợ điện có chuyên môn thực hiện.

Với nhu cầu tạm thời và số lượng thiết bị ít, có thể cắm thiết bị trực tiếp vào máy phát bằng dây nối đạt tải, có tiếp địa và phù hợp sử dụng ngoài trời. Dây phải còn nguyên vỏ cách điện, không nối tạm bợ và nên được trải hết cuộn để tránh tích nhiệt.

4. Tính đúng công suất và không để máy chạy quá tải

Trong thời gian mất điện, nên ưu tiên các tải thiết yếu thay vì cố gắng vận hành toàn bộ thiết bị trong nhà. Hãy lập danh sách thiết bị thực sự cần dùng, đọc công suất trên tem máy và chú ý dòng khởi động của tủ lạnh, điều hòa, máy bơm hoặc các thiết bị có mô-tơ.

Quy trình cấp tải nên thực hiện lần lượt:

1. Tắt hoặc rút các thiết bị trước khi khởi động máy phát.
2. Khởi động máy và chờ điện áp, tần số ổn định.
3. Kết nối tải có công suất khởi động lớn trước, sau đó mới thêm từng tải nhỏ.
4. Theo dõi tiếng máy, điện áp và cảnh báo quá tải trong quá trình vận hành.

Không nên lấy công suất tối đa làm mức sử dụng liên tục. Khi máy phát bị quá tải, điện áp và tần số có thể dao động, máy nóng nhanh, tiêu hao nhiên liệu tăng và các thiết bị điện tử có nguy cơ hoạt động không ổn định.

Nếu chưa biết gia đình cần máy bao nhiêu kW hoặc kVA, có thể sử dụng công cụ tính công suất máy phát điện của GenPower. Công cụ giúp cộng tải vận hành, hệ số khởi động và mức dự phòng để lựa chọn dải công suất ban đầu phù hợp hơn.

5. Tắt máy và chờ nguội trước khi tiếp nhiên liệu

Xăng và dầu có thể bắt cháy khi tiếp xúc với bề mặt động cơ hoặc ống xả đang nóng. Khi cần bổ sung nhiên liệu, hãy ngắt tải, tắt máy và chờ máy nguội theo hướng dẫn của nhà sản xuất rồi mới mở nắp bình nhiên liệu.

• Không hút thuốc hoặc để ngọn lửa, tia lửa gần khu vực tiếp nhiên liệu.
• Không đổ nhiên liệu khi máy đang chạy hoặc động cơ còn nóng.
• Lau sạch ngay nhiên liệu bị tràn và không khởi động lại khi khu vực còn hơi nhiên liệu.
• Bảo quản nhiên liệu trong can chuyên dụng, đậy kín và để xa nơi sinh hoạt, nguồn nhiệt, trẻ em.

Khi điện lưới có trở lại, không chuyển nguồn ngay trong lúc máy vẫn đang mang tải. Cần ngắt tải theo trình tự, tắt máy phát, chuyển nguồn bằng thiết bị phù hợp và kiểm tra điện lưới đã ổn định trước khi sử dụng lại các thiết bị công suất lớn.

Danh sách kiểm tra nhanh trước khi khởi động

Một số câu hỏi thường gặp

Có thể đặt máy phát điện ở hiên nhà không?

Chỉ nên cân nhắc khi hiên thực sự thông thoáng, không phải không gian bán kín và máy vẫn cách cửa ra vào, cửa sổ, khe thông gió khoảng 6 mét. Trong nhiều nhà phố, hiên hoặc mái che sát cửa không đáp ứng khoảng cách này, vì vậy cần chọn vị trí ngoài trời khác an toàn hơn.

Máy phát điện đang chạy mà gặp mưa thì xử lý thế nào?

Không chạm trực tiếp vào máy hoặc dây điện khi thiết bị đang ướt. Nếu có thể thao tác từ vị trí khô ráo, hãy ngắt tải và tắt máy. Chờ máy nguội, kiểm tra tình trạng nước vào ổ cắm, đầu phát và các bộ phận điện trước khi vận hành lại. Khi không chắc chắn, nên nhờ kỹ thuật viên kiểm tra.

Gia đình nên chọn máy phát điện công suất bao nhiêu?

Không nên chọn máy chỉ theo diện tích nhà. Gia đình chỉ dùng đèn, quạt, tivi và Wi-Fi có thể xem xét nhóm công suất nhỏ; nếu dùng thêm tủ lạnh, bơm nước hoặc điều hòa thì phải tính cả dòng khởi động. Anh/chị có thể tham khảo danh mục máy phát điện gia đình và bảng giá máy phát điện gia đình 2026 trước khi lựa chọn.

Xem thêm: Khách hàng miền Trung có thể tham khảo bài máy phát điện gia đình tại Quảng Trị để chọn công suất, loại nhiên liệu và phương án giao hàng phù hợp.

Lưu ý: Bài viết cung cấp hướng dẫn an toàn phổ thông. Khi cần cấp điện vào hệ thống điện cố định của ngôi nhà, hãy sử dụng thiết bị chuyển nguồn phù hợp và nhờ thợ điện có chuyên môn thực hiện.